ــ اصولي كه بايد بعد از پايان مطالعه مد نظر قرار گيرد مواردي چون تكرار مفاهيم و نكات مهم آموخته ها و مرور آنها از طريق شفاهي و كتبي , تاكيد بيشتر بر نكات علامت گذاري شده و در صورت امكان مباحثه است .

ــ داشتن هدف و انگيزه از عوامل مهم روند يادگيري هستند امام صادق (ع) مي فرمايد : انسان بي هدف دور خود مي چرخد ولي از جاي خود دور نمي شود . ( اصطلاحاً نرمش ذهني ) چهار كليد طلايي مطالعه شامل برنامه ريزي ـ روش هاي صحح مطالعه ـ مرور مطالب ـ علاقه , فعاليت و اعتماد به نفس هستند .

ــ‌ در موارد و حالات ذكر شده فرايند يادگيري مختل خواهد بود : ( در هنگام ناراحتي جسمي و عاطفي و روحي و احساس غمگيني و عصبانيت و پرخاشگري , در جا هاي شلوغ كه محل رفت و آمد ديگران است پس از ديدن فيلم هاي پر هيجان , در مكاني كه هوا خيلي گرم يا خيلي سرد است , نور شديد يا نور كم است , مواقعي كه فوق العاده سير يا گرسنه هستند , در حالت خواب آلودگي و خستگي و چرت زدن , بلافاصله بعد از صرف غذا در حاليكه مجبوريد به حرف ديگران گوش دهيد و گوش دادن به موسيقي و . . . و صرف تنقلات ـ مطالعه در جاي گرم و نرم كه به درد استراحت مي خورد .

ــ بهترين برنامه ريزي به وسيله خود فرد نوشته مي شود چراكه هيچ كس به اندازه شما از جزعيات كارتان , عادات , روش مطالعه , محيط , شرايط زندگي و تحصيلتان آگاه نيست .

ــ يكي از روش هاي موفق بهبود مطالعه و يادگيري روش          ( پس ختام ) است شامل : خواندن اجمالي يا پيش خواني ـ سوال كردن ـ خواندن ـ تفكر ـ از حفظ گفتن ـ مرور كردن مي باشد .

ــ‌ فنون اساسي روش دقيق خواني شامل : سازمان دادن مطالب ـ حاشيه نويسي و علامت گزاري و خلاصه كردن مي باشد .

ــ در مطالعه فعال و جدي آغاز مطالعه با دقت و اصطلاحاً آرام و بدون شتاب و در صورت امكان صفحات نخست دو بار خوانده شود تا ذهن آمادگي لازم را پيدا كند .

ــ يكي از راه هاي مقابله با حواس پرتي اين است كه به هنگام مطالعه يك تكه كاغذ در دسترس قرار دهيد و هر گاه مطلبي ذهن شما را اشغال كرد فوري يكي دو كلمه در مورد آن بر روي كاغذ بنويسيد و زماني را هم كه تصميم داريد به آن مطلب يا مشكل رسيدگي كنيد يادداشت كنيد.

ــ كليد اساسي تمركز حواس شامل سوال كردن ـ استنباط كردن ـ تجسم كردن ـ علامت گزاري و حاشيه نويسي ربط دادن و عبارت خواني مي باشد .

ــ در برنامه ريزي درسي , برنامه بايد قابل انعطاف باشد و براي هر درسي وقت كافي منظور شود .

( هر ساعت درس مدرسه نياز به دو ساعت مطالعه دارد )

ــ فاصله ميان آموزش هر درس در محيط آموزشي با مطالعه آن در منزل تا حد ممكن كم باشد .

تنوع آموزشي بهتر از تراكم آموزشي است .

ــ مطالعه مطالب مشابه پشت سر هم يك عامل براي تداخل اطلاعات است .

ــ زمان مناسب براي مطالع درسي مشكل پس از مطالعه يك درس ساده است .

ــ حتماً خود را به مطالعه منظم و مداوم روزانه عادت دهيد .

ــ جدي خواندن و جستجو گرانه خواندن مطالب و فعال بودن در حين مطالعه ( يادداشت برداري , خلاصه كردن , مطالب مهم و كليدي را مشخص كردن و سوال كردن از خود و . . . ) كمك زيادي به يادگيري مي كند .

ــ به كيفيت يادگيري و مطالعه بينديشيد نه به كميت آن  ( درك و فهم كامل مطالب ) .

ــ عمدتاً انسان مطالب عميق واستدلاي را در اوايل روز بعد از استراحت بهتر ياد مي گيرد ( مثل رياضي , آمار , حسابداري ) مطالب نظري را بعدازظهر بهتر ياد مي گيرد ( مثل فلسفه , زيست شناسي , منطق ) و مطالب ذوقي مثل زبان , قواعد دستوري و نظري صرف را در شب بهتر ياد مي گير مانند ( ادبيات فارسي , زبان انگليسي ,        تاريخ و جغرافيا ) .

ــ به ياد داشته باشيد هوشمندانه ترين شيوه مبارزه با ترس و اضطراب امتحان آماده ساختن خودتان است بهترين  تضمين در برابر نگراني و دلهره امتحانات همانا معرفت و آگاهي كامل از مورد درسي است و اين امر آنگاه ميسر مي شود كه مطالعه مداوم روزانه و مرور مرتب درس ها را پيش از امتحانات انجام داده باشيد .

ــ به نظر بعضي متخصصان ساعات صبح و چهار تا شش بعدازظهر از ايده ال ترين ساعات مطالعه است .

ــ پس از گذشت 24 ساعت از مطالعه و يادگيري تقريباً %80 مطالب فراموش مي شود با مرور صحيح از فراموشي جلوگيري كنيد.

ــ لازم است مرور و مطالعه را چند و حتي چندين ساعت قبل از شروع امتحانات قطع كنيد تا فكر و ذهن از حالت فعاليت و برانگيختگي خارج شده و استراحت كوتاهي داشته باشد .

ــ در تغذيه روزانه از مواد غذايي تازه و سبك مانند سبزيها و ميوه ها استفاده كنيد ؛ از تفقلات طبيعي از جمله كشمش كه اثر عجيبي بر حافظه دارد استفاده شود . تا حد امكان مواد نشاسته اي مصرف كنيد . مصرف ماست و دوغ موجب خواب آلودگي مي شود كه لازم است كاسته شود .

ــ سعي كنيد تا حد امكان در يك مكان مطالعه كنيد , خود را نسبت به يك مكان شرطي كنيد زيرا محيط آشناي يك مكان موجب تمركز حواس مي شود .

ــ بهترين وضعيت براي مطالعه نشستن پشت ميز مطالعه است

ــ به اندازه كافي 6 تا 8 ساعت بخوابيد ؛ بيش از اندازه هم نخوابيد .

ــ نكات مهم درسي و كلاسي را به صورت كليدي يادداشت كنيد . كلمات كليدي در واقع كوتاه ترين و پر معناترين كلمه اي است كه با ديدن آن مفهوم جمله تداعي شده به خاطر آورده مي شود .

ــ يادداشت برداري باعث نظم يافتن مطالب وخاطر سپردن بهتر و تمركز حواس مي شود .

 ــ با علاقه و اشتياق براي رسيدن به هدف درس بخوانيد نه از روي اجبار .

ــ پيش از خوابيدن آنچه را كه خوانده ايد يكبار مرور كنيد .

ــ مرور فعال و صحيح : بلافاصله + يك روز بعد + يك هفته بعد + يك ماه بعد +4 ماه بعد .

ــ استعداد و اعتماد به نفس دو سرباز هستند كه به اتفاق هم مي توانند چند لشكر را شكست دهند . به گفته ارشميدس : نقطه اتكايي به من بدهيد كره زمين را بر سر اهرمي بلند خواهم كرد .

ــ در طول مطالعه حافظه تصويري ( چشمي ) را فعال كنيد . كد گذاري , رمز گذاري , علامت گذاري و واژه سازي روش هاي خوبي هستند .

ــ فراموش نكنيد معمولاً 24 ساعت مانده به موعد امتحان بيشترين ساماندهي و نظم بخشي ذهن و يادگيري صورت مي گيرد لذا از دغدغه ها , اضطراب ها , كارهاي غير ضروري , دخالت ها و مشغوليات كاذب , رسانه ها , مجلات و . . . دوري كنيد .

ــ بهترين آماده سازي در شب قبل از امتحان مرور و تكرار الگوهاي سازماندهي شده است .

ــ علت اصلي و اساسي اغلب اضطراب ها و تنش ها در دوره امتحان و آزمون ها مي تواند ناشي از عوامل چندي باشد كه برخي از آنها شامل نداشتن ديد مثبت و سازنده نسبت به امتحان ,برنامه ريزي گسيخته هنگام مطالعات , عدم تغذيه مناسب , توهمات و ابهام ذهني , سلب اعتماد از خويشتن , خستگي و فرسودگي دستگاه اعصاب و عدم توجه به اهتمام به ايجاد و مقدمات امتحان از جهت روحي , رواني و جسمي است .

ــ با كمك استعداد و اعتماد به نفس بالا و اراده و پشتكار , موفقيت تحصيلي كسب مي شود .

ــ به گفته اديسون : نبوغ نتيجه %99 فعاليت + %1 استعداد است

دانش آموز گرامي بهتر است اين جملات را مرتب تكرار كنيد و تصور مثبتي از خود داشته باشيد و تلقین کنید :

ـ من مي توانم در تحصيل موفق بشوم .

ـ من  توان آموختن درس هايم را دارم .

ـ من مي توانم آنچه را كه مي خوانم به ياد بسپارم .

ـ من مي توانم بر افكار پريشان خود مسلط شوم .

معرفي منابع :

روشهاي يادگيري و مطالعه ـ دكتر علي اكبر سيف

مهارتهاي مطالعه ـ دكتر بهرام طوسي

مهارتهاي خواندن ـ دكتر بهرام طوسي

عوامل موفقيت در تحصيل ـ مرتضي نظري

مهارتهاي مطالعه و موفقيت تحصيلي ـ محسن فراهاني    

چگونه مطالعه كنيم ـ ترجمه عبدالحسين آل رسول

چگونه كتاب بخوانيم ـ غلامحسين حسين زاده

 والسلام - فقيهي